Hoe manage ik mijn baas?
Inleiding
In mijn praktijk als loopbaancoach bespreek ik met mijn cliënten regelmatig kwesties die te maken hebben met hun effectiviteit op het werk. Wat mij daarbij opvalt dat veel mensen het lastig vinden om goed om te gaan met hun leidinggevende. De samenwerking met de baas kost mensen veel energie, die ten koste gaat van hun productiviteit en effectiviteit. Men raakt er gedemotiveerd door, het gaat het werk soms volledig beheersen en het kan zelfs een reden worden voor vertrek.
Er zijn boekenkasten vol geschreven over management en de kunst van het leidinggeven. Over leiding ontvangen is minder gepubliceerd. Terwijl er in de relatie tussen medewerker en leidinggevende toch sprake is van twee partijen, die beide een rol hebben bij het opbouwen en in stand houden van die relatie.
Natuurlijk speelt de hiërarchie een rol, de formele verhouding is niet gelijk. Tegelijkertijd onderschatten in mijn opinie medewerkers vaak hun mogelijkheden om binnen de hiërarchie zaken voor elkaar te krijgen. Zakelijk gezien is er een gelijk wederzijds belang. Daarom acht tips om beter met de baas om te gaan. Of: om de baas niet als baas te zien maar als samenwerkingspartner.
1. Maak onderscheid tussen de persoonlijke en de zakelijke relatie
Je hoeft geen vrienden te zijn met je baas om goed met hem (of haar) te kunnen samenwerken. Sommige leidinggevenden zijn nu eenmaal niet zo goed in het investeren in de relatie en in het tonen van persoonlijke belangstelling. Accepteer je leidinggevende zoals hij[1] is met alle goede en minder goede eigenschappen. Het belangrijkste is dat de relatie je in staat stelt je doelen op het werk te realiseren.
2. Ga uit van je eigen kracht
In een poging zaken voor elkaar te krijgen kan je geneigd zijn je te verplaatsen in je leidinggevende en je aanpak daarop af te stemmen. Daarbij loop je het risico dat je teveel voor de ander denkt, en tegelijkertijd niet helder bent over je eigen wensen. Beter is om uit te gaan van jezelf en van je eigen doelen, op basis daarvan je wensen te formuleren en vervolgens hierover in gesprek te gaan met je leidinggevende.
3. Onderzoek je allergie
Als je je ergert aan je baas heeft dat te maken met je allergie. Wat zegt dat over jou? Welk verlangen ziet hier achter? Onderzoek dat eens bij jezelf. Gebruik hierbij bijvoorbeeld het kernkwadrantenmodel van Daniel Ofman[2] en bepaal wat jouw uitdaging is in de relatie met je leidinggevende.
4. Onderhandel
Leidinggevende en medewerker zijn van elkaar afhankelijk. Je hebt hem nodig maar omgekeerd ook! Het succes van jouw leidinggevende is in belangrijke mate afhankelijk van de motivatie en inzet van jou en je collega’s. Je hebt dus een prima onderhandelingspositie. Maak daarvan gebruik als je iets bij je baas wilt bereiken. Bedenk wat je wilt en bereid je gesprek goed voor. Zorg voor wisselgeld zodat je je leidinggevende ook het gevoel kan geven dat hij iets heeft binnengehaald. Belangrijk: wees terughoudend met toezeggingen tijdens het gesprek. Vraag even bedenktijd en maak eventueel een nieuwe afspraak.
5. Zorg voor een duidelijk en afgebakend takenpakket
Je voelt je verantwoordelijk en pakt veel op, wellicht ook zaken die niet tot jouw takenpakket behoren. Fijn voor je leidinggevende, maar niet zonder risico voor jou. Het gevaar dreigt dat de emmer overloopt. Een burn out kan op de loer liggen.
Dus zorg ervoor dat je verantwoordelijkheden en taken helder zijn. Manage de verwachtingen. Geef aan waar je op kan worden aangesproken, en waarop niet. En geef duidelijk je grenzen aan. Suggestie: werk op basis van een opdrachtbeschrijving (probleemstelling, plan van aanpak, urenbesteding, planning).
6. Bespreek niet alleen problemen, maar kom ook met oplossingen
Je leidinggevende heeft geen behoefte aan medewerkers die goed zijn in het signaleren van problemen maar niet met oplossingen komen. Hij heeft zelf al problemen genoeg! Dus neem het initiatief en los het zelf op. Communiceer hierover wel goed met je leidinggevende zodat die weet waar je mee bezig bent.
7. Loyaliteit heeft zijn grenzen
Medewerkers zijn vaak erg loyaal aan het bedrijf en aan de leidinggevende waarvoor ze soms al jaren werken. Ze zijn er als het ware mee vergroeid geraakt. Daarin schuilt echter het gevaar van een grote afhankelijkheid. “Als het slecht gaat zal hij mij na al die jaren toch niet ontslaan?” Realiseer je dat loyaliteit geen garantie geeft op werk. In de huidige recessie heeft niemand zekerheid.
8. Neem de regie over je eigen loopbaan
En in het verlengde van de voorgaande tip: wacht niet af en zorg dat je je blijft ontwikkelen. Denk na over wat je wilt in je werk en wat je daarvoor nodig hebt. Maak daarover afspraken met je leidinggevende. Zorg dat je aantrekkelijk bent voor de arbeidsmarkt, dan blijf je ook aantrekkelijk voor je huidige baas!
